Search

02 Oct 2022

An bháisteach a fhiosrú ag Seán Mac an tSíthigh

Fiosraíonn sé an tábhacht chultúrtha a bhaineann leis an bháisteach

An bháisteach, tagann sí chugainn an uair is lú a oireann sé dúinn agus caitheann sí ár gcuid pleananna i dtraipisí. Ach is acmhainn an-tábhachtach í an bháisteach chéanna. Beathaíonn sí na haibhneacha, na lochanna agus na taiscumair. Cothaíonn sí an ithir, rud a fhágann bláth ar an bharr agus biseach ar an eallach. Go deimhin is uaithi a fhaighimid an t-uisce a ólaimid gach lá. Ní thiocfadh linn teacht gan í.

Sa tsraith seo, amharcfaidh Seán Mac an tSíthigh ar an lorg a fhágann an bháisteach ar an domhan agus ar an ról lárnach atá aici i gcultúir agus i gcreidimh na cruinne. Idir easpa uisce in Éirinn, tírdhreacha á n-athbheochan san India agus sa Chéinia agus cathracha spúinse sa tSín, fiosrófar an tionchar atá ag an bháisteach ar an saol mór.

Sa chéad chlár, a chraolfar ar an 6 Aibreán, cuirimid deireadh eolais ar an bháisteach agus ar an eolaíocht a bhaineann leis na braonta uisce a thiteann anuas ón spéir. Buaileann Seán leis an eolaí Cormac Ó hAdhmaill ag Uaimheanna na hÁirse Marmair i gcontae Fhear Manach, áit a bhfuil lorg na báistí a thit na mílte bliain ó shin fós le feiceáil. Tugann Seán cuairt ar Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha le tuiscint a fháil ar an dóigh a mbíonn an eolaíocht in úsáid ag tíortha atá ar easpa báistí agus iad ag féachaint leis an ghanntanas sin a leigheas.

Sa dara clár den tsraith caitheann Seán súil ar an tionchar atá ag an bháisteach ar chultúir ar fud na cruinne. Tugann sé cuairt ar thobar beannaithe in Éirinn, tobar ina bhfuil uisce a thit ina bháisteach na céadta bliain ó shin. Fiosraíonn sé an tábhacht chultúrtha a bhaineann leis an bháisteach i dtíortha a bhíonn ar easpa báistí agus cuireann sé tástáil ar an traidisiún a bhaineann le Leanbh Phrág a úsáid le súil is go mbeidh lá tirim ann lá bainise in Éirinn!

Sa tríú clár is ó Inis Oírr go Arizona a bheidh ár dtriall, féachaint le heolas a chur ar an tionchar atá ag an ghanntanas báistí ar an saol laethúil. Cuirfimid eolas chomh maith ar phobal in Albain a bhaineann leas as báisteach an cheantair leis an bhaile fearainn iargúlta a athnuachan. Agus tabharfaidh Seán cuairt ar Sceilg Mhichíl chun fiosrú faoi scéal na manach a chuaigh chun cónaithe ar an charraig iargúlta chéanna agus a bhailigh an bháisteach chun iad féin a choinneáil beo.

Seo mar a labhair an láithreoir Seán Mac an tSíthigh maidir leis an tsraith “Níl amhras ach go bhfuil seantaithí againn ar bháisteach anseo in Éirinn, agus b’fhéidir go gceapfá go mbeadh sraith teilifíse faoi bháisteach ábhairín leadránach. Ach sa leadrán a bhuailfidh an t-iontas leat go minic agus is amhlaidh atá sa tsraith seo is dóigh liom – ó héacht innealtóireachta a rinne manaigh na Sceilge agus iad ag bailiú na báistí go dtí eolaithe na nua-theicneolaíochta sa Mheánoirthear agus iad ag fáscadh na báistí ós na scamaill le heitleáin.  

Caitheann cuid den tsraith seo súil siar agus iniúchadh á dhéanamh againn ar an gcaidreamh a bhí ag ár sinsear leis an mbáisteach. Feicfidh tú go bhfuil mórán le foghlaim ó chultúir ársa a chabhróidh linn agus sinn ag streachailt le hathrú aeráide. Le linn dúinn bheith ag taifead in Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha, cúis iontais dom ab ea an tslí go bhfás cathracha móra taibhseacha aníos as an ngainimh, ach ní chuaigh sé i ngan fhios dom ach an oiread a leochailí agus tá na háiteanna seo, amhras ann faoin inbhuanaitheacht a bhaineann le dlús mór daoine in áit atá gann ar uisce. Léirítear sa tsraith seo an fhreagracht atá ar ár nglúinse mar chaomhnóirí cruinne – tá ná glúnta atá le teacht ag braith orainn. Tá dualgas orainn aire chuí a thabhairt dár bpláinéad agus is dóigh liom go dtugann an tsraith seo ábhar machnaimh dúinn agus sinn ag iarraidh dul i ngleic le ceist mhór ár linne – athrú aeráide.”

Comhléiriúchán de chuid Below The Radar TV, Cwmni Da agus Mac TV is ea Báisteach, sraith a léiríodh le haghaidh TG4 agus BBC ALBA. Is i gcomhar le LIC na Síne a léiríodh é. Is iad Ciste Craoltóireachta Gaeilge Scáileán Thuaisceart Éireann, Creative Wales agus Creative Scotland a mhaoinigh an tsraith.

To continue reading this article,
please subscribe and support local journalism!


Subscribing will allow you access to all of our premium content and archived articles.

Subscribe

To continue reading this article for FREE,
please kindly register and/or log in.


Registration is absolutely 100% FREE and will help us personalise your experience on our sites. You can also sign up to our carefully curated newsletter(s) to keep up to date with your latest local news!

Register / Login

Buy the e-paper of the Donegal Democrat, Donegal People's Press, Donegal Post and Inish Times here for instant access to Donegal's premier news titles.

Keep up with the latest news from Donegal with our daily newsletter featuring the most important stories of the day delivered to your inbox every evening at 5pm.